Blog ogrodniczy, porozmawiajmy o ogrodach

Odpocznij w ogrodzie

maja — Thu, 17 May 2012 12:29:46 +0000

Wiosna i lato to pory roku, które pozwalają na to by w pełni cieszyć się posiadaniem ogrodu. Jak dobrze to wykorzystać?

Ogród zazwyczaj kojarzy się z kwiatami, pieleniem i dbaniem o trawnik. Warto jednak wykorzystać jego atuty, a mianowicie to, że jest to doskonałe miejsce do odpoczynku i zabawy. Kilka godzin na świeżym powietrzu na pewno pozytywnie wpłynie na organizm.

Jedną z rzeczy jakie można robić w ogrodzie jest oczywiście grillowanie. Jest to także znakomita okazja do podtrzymania kontaktów z najbliższymi przyjaciółmi i rodziną. W tym celu wystarczy nabyć grill, przenośny lub murowany, oraz stół i krzesła bądź ławki ogrodowe. Urządzenie grilla w ogrodzie może być dobrą alternatywą dla wyjścia do klubu czy urządzenie imprezy w domu.

Ludzie, którzy nie przepadają za imprezami bądź urządzaniem grilla, mogą czas w ogrodzie spędzać samotnie, na kontemplacji, opalaniu się, krótkiej drzemce lub czytaniu książki. Jeśli w ogrodzie rosną kwiaty, ich widok i zapach na pewno wpłynął na odpoczywającego bardzo kojąco. Patrzenie na rośliny wokół wpłynie także zbawiennie na wzrok codziennie męczony przez ekran komputera czy telewizora. Indywidualnemu wypoczynkowi najlepiej oddawać się na wygodnej ławeczce, w fotelu ogrodowym lub na leżaku. Osoby, które nie lubią ostrego słońca, mogą także zaopatrzyć się w parasol ogrodowy.

Posiadacze dzieci powinni pomyśleć również o wydzieleniu części ogrodu specjalnie dla nich. Nic tak dobrze nie służy maluchom jak ruch na świeżym powietrzu. W ogrodzie można postawić małą piaskownicę oraz huśtawkę. W czasie letnich upałów nic nie dorówna dmuchanemu basenowi. Jeśli dzieci są większe warto zastanowić się nad wydzieleniem terenu na boisko piłkarskie lub do gry w koszykówkę.

Ogród to miejsce z milionem możliwości, trzeba umieć jednak je wykorzystać. Dobre zagospodarowanie przestrzeni w ogrodzie sprawi, że stanie się on ulubionym miejscem odpoczynku i rozrywki co na pewno dobrze wpłynie na zdrowie wszystkich członków rodziny.

Warzywa w ogrodzie?

user — Fri, 27 Apr 2012 10:36:07 +0000

Australijskie, bawole serca, malinówki, koktajlowe – to tylko niektóre z rodzajów pomidorów, które uprawiają działkowcy. Jakie jeszcze inne warzywa cieszą się dużą popularnością, a sadzenia czego lepiej unikać, bo albo się nie przyjmie, albo urośnie, ale wybrakowane? Zanim odpowiemy sobie na te pytania, chcielibyśmy zaznaczyć, jak przydatne jest posiadanie własnego warzywniaka, choćby w przydomowym ogródku.
Po pierwsze – ten smak. Nic nie zastąpi smaku własnoręcznie wyhodowanych pomidorów, jeśli tylko porównamy je z tymi sklepowymi, często tak wodnistymi, że pomidorami są tylko z nazwy. W dodatku należy zaznaczyć, że hodując własne warzywa wiemy, co jemy. Znamy nazwy i składy nawozów, które zastosowaliśmy, zwracamy uwagę na użyte środki ochrony roślin – innymi słowy – na pewno nie trafimy na warzywa spryskane środkami szkodliwymi.

Własny warzywniak to też oszczędność pieniędzy. Warzywa w sezonie są co prawda tanie, ale jeśli lubimy spożywać je w dużych ilościach, czy to w postaci koktajli czy też w postaci zup i sałatek, to jednak spora kwota się zbiera, zwłaszcza, jeśli wszystko zsumujemy. Należy zaznaczyć również, że warzywa z własnego ogrodu to satysfakcja i świetny sposób na relaks – ich pielęgnacja to nierzadko jedna z niewielu form rozrywki, zwłaszcza u starszych ludzi.
No dobrze, ale co hodować? Działkowi eksperci niemal jednogłośnie przyznają, że świetne, choć wymagające dużej uwagi, są pomidory, ale też buraki, marchew, pietruszka, seler, koperek czy fasola. Nie pozostaje więc nic innego, jak założyć swój własny warzywniak i czekać na zbiory. Smacznego!

Ogród bezpieczny dla dzieci

user — Wed, 25 Apr 2012 09:48:40 +0000

Ogród to nie tylko miejsce, gdzie uprawiamy rośliny. To także oaza, w której wypoczywamy, relaksujemy się i oddychamy świeżym powietrzem. Jeśli w domu są dzieci, to także ogród powinien być zaprojektowany w taki sposób, aby pociecha była w nim bezpieczna i czuła się komfortowo.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że w naszym ogrodzie część roślin może stanowić dla dziecka zagrożenie. Małe dzieci wkładają wszystko do buzi – to ich sposób poznawania świata. Niestety, niektóre rośliny mogą być silnie trujące. Należą do nich często uprawiane w ogrodach konwalie, wilcze łyko, cis i wiele innych. Najlepiej sprawdzić ich właściwości w książkach na temat roślin, internecie czy na forum Leroy Merlin. Jeśli okaże się, że mogą być niebezpieczne, to najlepiej pozbyć się ich lub przesadzić w miejsce, gdzie dziecko nie ma dostępu. To samo należy zrobić z wszelka roślinnością, która posiada kolce lub ostre liście, na przykład z agawami.

Kolejna sprawa to oczka wodna i sadzawki. Stanowią duże zagrożenie dla małych dzieci, bo nawet niezbyt głęboki akwen może być przyczyną tragedii. Nie warto odgradzać oczka pionowymi siatkami czy płotkami, bo ciekawe świata dziecko i je sforsuje. Lepiej rozłożyć na powierzchni wody siatkę z grubymi oczkami i przytwierdzić ją hakami do ziemi przy brzegu oczka.

Wszelkie elementy małej architektury powinny spełniać pewne wymagania. Jeśli zakładamy dla dziecka przydomowy plac zabaw, to pamiętajmy o bezpieczeństwie. Huśtawki muszą być stabilne, podobnie jak wszelkie zjeżdżalnie i trampoliny. Jeśli w ogrodzie jest piaskownica, to przykrycie jej folią na noc zagwarantuje brak przykrych niespodzianek, które zostawiają po sobie koty.

Oczko w głowie

Eliza — Tue, 24 Apr 2012 13:31:12 +0000

Oczka wodne są bardzo dobrym uzupełnieniem zadbanego ogrodu. Jest cały wachlarz możliwych aranżacji i dodatków, dzięki którym każdy może urządzić własny staw według swojego gustu i smaku.

Czym byłoby oczko wodne bez lilii? Lilie są efektowne i zdecydowanie mniej banalne od typowych kwiatów. Ich urok dostrzegł już Józef Toliboski, bohater „Nocy i dni”. Do dziś bardzo często przywoływana jest scena, w której wręczył on Barbarze bukiet z tychże kwiatów. Jeśli chcemy poczuć się jak powieściowa Barbara, ale wolimy, żeby nasz ukochany nie nurzał się w błocie, same możemy zafundować sobie takie rośliny. Będą one cieszyły nasze oczy, do tego zaoszczędzimy na proszku do bieli (jeśli nasz ukochany chciałby szczegółowo odtworzyć ową scenę). Jeśli co roku kupujemy nasiona, do listy ogrodniczych zakupów dołączmy te niezwykłe wodne sadzonki.

Lilie wodne są bardzo wymagającym gatunkiem, przez co wiele lat były niedostępne w Polsce. Kwiaty nie wytrzymywały niskiej temperatury lub bardzo szybko przekwitały. Dziś jednak bez trudu możemy kupić takie odmiany, które są mniej wymagajace, a do tego bardzo długo kwitną. Ciekawe jest to, że wiele odmian zmienia kolory w czasie kwitnięcia. Pierwszy dzień po rozkwitnięciu są białe, potem stają się różowe a kończą jako czerwone. Nasze oczko wodne będzie wyglądało jak z bajki. Prawdziwa poezja.

Hodowcy z Europy środkowej uparli się, że chcą mieć u siebie te piękne kwiaty i udało im się stworzyć odpowiednie typy. Współczesne odmiany są bardzo efektowne, ale i wytrzymałe na niskie temperatury. Większość z nich wydaje kwiaty od czerwca do września, a nawet do listopada. Warto jednak pamiętać o tym, by usuwać pzostałości po przekwitnięciach. Kwiaty jednak nie są dostępne przez „Noce i dnie”, jak zapewne chciałaby Maria Dąbrowska. Kielichy zazwyczaj zamykają się na wieczór, by rano znów nas cieszyć swoimi płatkami. Jednak na piękno warto czekać.

Ziołowy ogródek w doniczce

user — Mon, 23 Apr 2012 12:00:18 +0000

Zioła i ich lecznicze oraz smakowe właściwości znali już starożytni – dodawali je do potraw w celu poprawienia smaku jedzenia, leczyli nimi różne dolegliwości, na przykład żołądkowe. Egipcjanie używali ziół także do balsamowania zwłok…

Mimo że Polska jest bardzo prężnie działającym producentem ziół – szacuje się, że nawet jedna piąta światowej produkcji pochodzi z naszego kraju – to nic nie zastąpi aromatu świeżych ziół ze swojej uprawy, nawet najlepsze suszone pakowane ziółka. Można cieszyć się zapachem i smakiem swoich ziół niemalże cały rok, pod warunkiem, że założymy własny mały ogródek, który będziemy pielęgnować. Do tego wcale nie potrzeba dużej powierzchni. Wystarczy dość obszerna donica lub kilka mniejszych doniczek. Potrzebna będzie jeszcze ziemia, ale nie taka jak do kwiatów, bo zawiera zbyt wiele substancji chemicznych przyspieszających wzrost roślin, które nie są odpowiedni dla roślin, przeznaczonych do jedzenia. Lepiej wybrać taką zwykła glebę. I jeszcze trochę żwiru.

Doniczki powinny mieć w dnie niewielkie dziurki, aby nadmiar wody po podlaniu mógł swobodnie wypłynąć. Dlatego na dno układamy cienką warstwę drobnego żwiru. Dopiero potem wysadzany sadzonki ziół a miejsca puste uzupełniamy ziemią. Następnie donicę należy podlać i odstawić w zacienione miejsce. Młodym roślinkom zbyt duża ilość światła mogłaby zaszkodzić. Dopiero po tygodniu lub dwóch, doniczka może zostać postawiona na nasłonecznionym parapecie. Jeśli jest już ciepło, można trzymać zioła na balkonie, pod warunkiem, że nie hula na nim mocny wiatr, który mógłby połamać delikatne gałązki.

Zioła najlepiej smakują przed zakwitnięciem, są najbardziej aromatyczne w czasie, gdy zaczynają zawiązywać kwiaty. Najlepiej ścinać je ostrymi nożyczkami lub nożem. Można też skubać pojedyncze listki, jeśli nie potrzebujemy od razu dużej ilości. Zioła można przechowywać – suszone lub zamrożone.

Średniowieczna i współczesna historia ziołolecznictwa

user — Wed, 28 Mar 2012 07:44:04 +0000

Zakonnikom licznych zgromadzeń zawdzięczamy kultywowanie antycznej tradycji ziołolecznictwa. Zamknięci w klasztorach mnisi zbierali, suszyli i selekcjonowali drogocenne rośliny. Następnie szykowali z nich naturalne środki farmakologiczne, po które – do opactw – zgłaszali się cierpiący wierni. Większość problemów zdrowotnych koiły – odpowiednio dawkowane – napary, korzonki, mazidła oraz nalewki. Do dziś wielu duchownych dba o rozkwit tej gałęzi nauki.

Wśród zgromadzeń przodują benedyktyni – zioła hoduje się w przyklasztornych ogrodach, należycie ,,oprawia” i rozprowadza po całej Polsce. W tym procesie – nierzadko – korzysta się z dawnych, bardzo bogato ilustrowanych zielników. Są to autentyczne katalogi roślin leczniczych!

Szwajcarsko – austriacki ojciec medycyny naturalnej, Paracelsus, dokonał przełomu w pracy średniowiecznych zielarzy. Stwierdziwszy, że Bóg dał ludziom lek na każdą dolegliwość, rozpoczął opisywanie cennych roślin sygnaturami aptecznymi. Po nich łatwiej było znaleźć odpowiedni środek. Zioła podzielone zgodnie z zakresem ich działań: liście nerkowate pomagały chorującym nerkom, surowce żółte zwalczały żółtaczkę, makówkami kojono migreny. Paracelsus dążył do tego, by w pracach zielarskich wydzielać z roślin tzw. substancje aktywne. To one bowiem mają moc uzdrawiania. W efekcie narodziła się dyscyplina naukowa nazwana fitochemią i farmakognozją.

Ślad dawnej historii niesie ze sobą wiele dzisiejszych preparatów: np. opium lub kwas acetylosalicylowy. Na pomoc dawnym metodom ruszyli botanicy, chemicy, mikrobiolodzy i farmakolodzy – korzystają oni z nowoczesnych technik, ze specjalistycznych sprzętów badawczych. Gotowe preparaty zamawiamy w aptekach czy przyklasztornych zielarniach, możemy też korzystać ze sprzedaży wysyłkowej. I tak jak w sklepie internetowym Leroy Merlin, klikamy w wybrane produkty, niezbędne przy remoncie, urządzaniu domu, tak i na stronie e-apteki oglądamy, dobieramy leki bez recepty lub ,,zielone kosmetyki”, skomponowane z naturalnych składników.

Wedle danych Światowej Organizacji Zdrowia 80% światowej populacji stosuje się fitoterapię jako element opieki zdrowotnej. Zioła wspierają leczenie farmakologiczne oraz terapeutyczne. 7 000 związków chemicznych współczesnej farmakopei pochodzi z roślin, natomiast w samych Stanach Zjednoczonych ok. 24% nowoczesnych leków ma pochodzenie roślinne. I bardzo, bardzo dobrze, przecież nie tylko średniowieczni mnisi doceniali zalety świeżo zebranej lipy lub uroki naparu z pokrzywy.

Lampy solarne – internauci wyrażają swą opinię

user — Mon, 19 Mar 2012 08:04:17 +0000

Są coraz bardziej popularne, bo i ładne i efektywne i proste w obsłudze, w instalacji. Oświetlenie solarne to spory krok w stronę przyszłości – gdy najważniejsza stanie się ekologia oraz minimalistyczne dążenia energetyczne.

Pani Ula z Beskidu właśnie urządza ogród, otaczający jej nową willę. Celem całej rodziny jest użycie skromnych środków, jak również schludne – wyważone dobieranie detali, dekoracji, sprzętów domowych. Decyzją gospodarzy, w ogrodzie ma zostać zastosowane oświetlenie solarne – w tym wypadku energia, potrzebna do rozjaśnienia zakamarków naszego terenu, pochodzi wprost z promieni słońca. Wybór łączy się z serią praktycznych pytań: Jak długo taka lampa świeci? Jak intensywne jest to światło? Jaka jest ich żywotność? Czy można je umieścić w dowolnym miejscu ogrodu, byleby miejsce to znajdowało się w zasięgu światła słonecznego? Na co zwrócić uwagę przy rozmieszczaniu takowych urządzeń?

Internauci doradzają, że nie jest to mocne oświetlenie – służy ono raczej do nadawania nastroju w ogródku, przydaje się również przy wyznaczeniu ścieżek – alejek, które po zmroku są trudno dostrzegalne wśród trawy i licznych grządek. Dlatego, nim zainwestujemy w pełną gamę tego rodzaju lamp, kupmy – na próbę – zestaw niedrogich kulek (od 6,50 za sztukę) i podłączmy je w wybranych punktach parceli. Zgodnie z instrukcją producenta, lampki te powinny świecić do ośmiu godzin – bez przerwy – a po upływie roku należy wymienić akumulatorki.

Te najprostsze modele dają blask jedynie przez parę godzin, droższe egzemplarze zaopatrzone są w specjalne czujniki jasności i samoistnie włączają się tuż po zmierzchu. Warto je zastosować przed wejściem do domu, przed wjazdem do garażu. To tym łatwiejsze, iż w sklepach dostępne są warianty wbijane w ziemię – za sprawą mocnych szpikulców – jak również te, przytwierdzane do ścian budynków, wyglądające niczym eleganckie kinkieciki lub nowoczesne diody. Właścicielom oczek wodnych spodobają się lampki pływające – mają one postać zniczy, unoszących się na tafli wody. To podkreśla romantyczny styl, wytworny wygląd naszego ogródka.

Internauci podkreślają, że największym atutem oświetlenia solarnego jest fakt, iż – za dnia – potrzebuje ono stosunkowo niedużo promieni słonecznych. To praktyczne rozwiązanie w kraju, w którym wciąż brakuje gorących, jasnych dni. Jak działają owe lampy solarne? W kloszach lamp mocowane są ogniwa fotoelektryczne, a nieraz i dodatkowe akumulatory, ładujące się w ciągu dnia, w promieniach słońca. Źródłem światła są diody LED, mające żywotność ok. 100 000 godzin. Mogą być to też świetlówki fluorescencyjne (np. o mocy 4 W). Oprawki lampek są wykonywane z aluminium lub tworzywa.

Jakość nasion wpływa na jakość plonów

user — Thu, 23 Feb 2012 11:24:27 +0000

Nasiono, to część organiczna każdej rośliny. Powstaje ono wskutek zapłodnienia zalążka. Każde nasiono składa się z zarodka, który otoczony jest przez zapasową tkankę oraz osłonięty dodatkowo jest nasienną łupiną. Najważniejszą funkcją nasiona jest właśnie ochrona zarodka.

O ile początkowo badaniem budowy nasion zajmowała się ogólna botanika, o tyle obecnie dział ten posiada własne odłamy nauki nazywane karpologią i nasionoznawstwem.

Jak wiadomo, nasiona służą przede wszystkim rozmnażaniu i rozprzestrzenianiu się roślin. Proces ten zachodzi na kilka sposobów.

To czy plony są wartościowe czy też nie określa się właśnie na podstawie jakości nasion, które zostaną wykorzystane jako nasiona na kiełki. Dzięki rozwojowi technologi również w dziedzinie rolnictwa, obecnie możliwe jest prowadzenia szczegółowych badań kontroli jakości nasion. Stosuje się w tym celu specjalnie opracowane metody ocen. Przełom nastąpił w wieku dziewiętnastym, wówczas to, w roku 1869, w Rydze powstała pierwsza na świecie stacja kontroli nasion.

To co wpływa na jakość nasion to ich czystość, zdolność do kiełkowania, dorodność, sposób w jaki się wykształciły, a także zdrowotność oraz cechy odmianowe.

Nasiona znacznie tracą na czystości, gdy pole uprawne jest zachwaszczone. Jeżeli nasiona są dorodne, możemy mieć pewność, że dadzą one dorodny i obfity plon. Dobra zdrowotność nasion wyraźnie zmniejsza ryzyko występowania szkodników i chorób.

Nasiona jeszcze przed wykiełkowaniem pobierają wodę z otoczenia. Następnie, przez pękniecie w łupinie zaczyna wydostawać się korzeń, który wnika w ziemię, a na powierzchni pojawia się niewielki pęd, który wypuszcza młode listki.

Luty a nasze ogrody

user — Wed, 22 Feb 2012 12:12:44 +0000

Jeszcze zima trwa, jeszcze śnieg zalega, a świadomość, że sezon wiosenno – wysiewowy wkrótce ruszy, powinna rozgrzewać serca ogrodnicze. Zacznijmy więc przycinać drzewa i krzewy oraz malować na biało pieńki jabłonek, gruszy, śliw. Uchroni to korę przed pękaniem podczas roztopów.

Usuńmy suche pędy, zgniłe, zeszłoroczne owoce, które wystają spod białego puchu. Butwiejące liście są siedliskiem bakterii i mogą spowodować infekcję roślin. Zadbajmy o trawnik, rozbijając lodową pokrywę – śpiące jeszcze pędy potrzebują dopływu powietrza. W ten sposób nie powstanie tzw. pleśń śniegowa, niszcząca trawiaste poletko.

Jeśli w naszym oczku wodnym żyją ryby, regularnie rozbijajmy krę, by zwierzątka miały stały dopływ tlenu. Rozkładające się trzciny lub glony należy wyrywać, bo infekują wodę.

Zaglądajmy również do zimujących w szopie cebulek, bulw, karp – jeśli któreś ze zbiorów psują się, należy wyrzucić je na kompostownik. Zbiory w pojemnikach trzeba regularnie podlewać, a rośliny w skrzynkach ustawić w cieplejszym miejscu. Gdy puszczą pędy, to znak, że ciężko im będzie znieść nagły spadek temperatury. Szok termiczny jest bolączką lutego – pogoda bywa zmienna, miejmy więc oczy szeroko otwarte na potrzeby naszych roślin.

Kiedy mrozy zelżeją, wytyczmy alejki i ścieżki – wysypmy nowe nawierzchnie, przekopmy ziemię, pozostawiając ją w ostrej skibie. Do tego celu przydadzą nam się grabie, motyki, kosze do których wrzucimy połamane gałęzie, wykopane korzonki. W razie intensywnych opadów deszczu, miejmy na uwadze konieczność ponownego bielenia pni – zwłaszcza w części sadowniczej ogrodu. Kontrolujmy ewentualny rozrost krzewów, strzepujmy z nich grube warstwy śniegu, który uszkadza delikatne pnącza.

Jeśli w lutym przytniemy jabłonie bądź grusze, ślady po naszej ingerencji posmarujmy pastą odżywczą lub ogrodniczą farbą emulsyjną. Dzięki takiemu zabiegowi drzewa nie zmarzną i nie staną się pożywką dla robali. Budzące się na wiosnę gryzonie, często podgryzają nasze pieńki – ubity śnieg czy specjalnie w tym celu ustawiane zapory, uchronią korę przed atakiem myszy, zajęcy, wiewiórek. W przypadku śliw, starannie oglądajmy gałęzie drzewa – lubi się w nich lokować torbiel, pasożytująca na owocowych sokach. Jej obecność należy natychmiast stępić, pryskając uprawy Miedzianem czy też Syllitem. Ale zabiegi chemiczne muszą zostać przeprowadzane w temperaturze dodatniej – wówczas mogą działać i usuwać zarazki.

Luty jest ostatnim momentem na szczepienie drzewek owocowych, zaopatrzymy się szybko w paski foliowe i w rafię, konieczne do pielęgnacji roślin.

Oczko wodne – jak zadbać o nie zimą?

admin — Wed, 25 Jan 2012 09:32:09 +0000

Jeśli komuś wydaje się, że w zimie żadne prace w ogrodzie nie są konieczne, jest w ogromnym błędzie i najpewniej dopiero rozpoczyna swoją przygodę z ogrodnictwem. Kalendarz ogrodnika wyraźnie zakłada, że zima jest doskonałym czasem, żeby zająć się oczkiem wodnym.

Jeszcze przed przyjściem mrozów, należy przenieść niektóre ryby i rośliny do cieplejszego pomieszczenia. Dotyczy tych zbiorników, które mają poniżej metra głębokości, gdyż łatwo może skuć je lód. Te, które w oczku wodnym pozostają również powinny mieć odpowiednie warunki. Jak wiadomo, kiedy temperatura wody spada, ryby zaczynają wegetację, co oznacza, że nie będą przyjmowały pokarmu. Dlatego też z wody trzeba usunąć wszelkie zanieczyszczenia, a przede wszystkim liście. Jedyną kryjówką dla ryb powinno być w tym wypadku sitowie. Ważne, aby oczko wodne odpowiednio natlenić, zwłaszcza kiedy woda zamarznie, co pozwoli na zachowanie równowagi biologicznej. Jeśli o to nie zadbamy – na wiosnę oczko wodne zmieni się w szambo – istnieje małe prawdopodobieństwo, że jakakolwiek roślina czy ryba w nim przeżyje. W celu natlenienia zaleca się zastosowanie styropianowych pływaków, dzięki którym woda będzie wolniej zamarzać. Nie zaleca się raczej tworzenia przerębli, gdyż może to zakłócić spokój ryb i innych zwierząt żyjących w wodnym środowisku. W natlenieniu mogą przydać się również środki chemiczne – specjalne tabletki z aktywnym tlenem czy nawet całe zbiorniki, które pozwolą na natlenienie przez nawet miesiąc, co z kolei uzależnione jest od ilości ryb i roślin w oczku.
Odpowiednie przygotowanie oczka wodnego sprawi, że zwierzęta i rośliny bezpiecznie przeczekają ten ciężki okres niskich temperatur, a z pewnością odwdzięczą się wiosną i latem.